سیاسی

«ایالات متحده زیر بار جنگ فرسایشی نمی‌رود و هر اندازه که لابی اسرائیل و نتانیاهو فشار وارد کرده که جنگ آغاز شود، ترامپ زیر بار این موضوع نرفته است. اما ترامپ بازی روانی خود را با ایران انجام داده است. ترامپ در عین ادعاهایی که دارد و تهدیدهایی که در فضای مجازی انجام می‌شود به دنبال کاهش هزینه‌ها به پایین‌ترین حدممکن است. درواقع ترامپ ترجیح می‌دهد با روش‌های مختلف، ایران را تضعیف کند و سپس از این تضعیف نهایت استفاده را ببرد. در حال حاضر ترامپ با همکاری نتانیاهو محور جنگ روانی را روی اعتراضات گذاشته است.»

با وجود مخالفت شدید ایران با سیاست خارجی آمریکا و به خصوص محکوم کردن حمایت علنی کاخ سفید از خشونت ها و اغتشاشات در ایران، عباس عراقچی، وزیر امور خارجه در گفتگو با شبکه آمریکایی فاکس نیوز گفته که تکرار یک تجربه شکست‌خورده توسط آمریکایی ‌ها منجر به نتیجه متفاوتی نمی ‌شود. او تاکید کرد: ایران ثابت کرده همواره آماده مذاکره و دیپلماسی بوده است. او در این مصاحبه گفت: پیام من به ترامپ این است که بین جنگ و دیپلماسی، دیپلماسی راه بهتری است؛ با وجود اینکه تجربه مثبتی از ایالات متحده نداریم، دیپلماسی خیلی بهتر از جنگ است.این مساله نشان می دهد که اگرچه مسیر دیپلماسی بسیار سخت و مشکل است و بعید است تهران و واشنگتن وارد گفتگوی مجدد شوند اما اگر هم این گفتگو شکل بگیرد، بسیار بعید است به ثمر بنشیند.

نقشه آمریکا این است که حالت نه جنگ نه صلح را نگه دارند یعنی اینکه نه جنگ و نه صلحی که در وضعیت ایران و اسرائیل وجود دارد، بین ایران و آمریکا هم باشد. پس از جنگ، آتش‌بس شد ولی در واقع ترک مخاصمه نشده است، چیزی هم نوشته نشد. بنابراین این سیاست نه صلح و نه جنگ به ضرر ایران است چون ثبات سیاسی و اقتصادی را خدشه‌دار می‌کند و آسیب‌رسان است، چه برای شخصی که تولید می‌کند چه برای شخصی که سرمایه‌گذاری می‌کند. ما اثرات این وضعیت را در اقتصاد و سیاست کشور می‌بینیم. این حالت بی‌ثباتی حاصل این سیاست نه جنگ و نه صلح است.

مقامات آمریکایی می‌گویند به «دونالد ترامپ» رئیس‌جمهور آمریکا توصیه شده است از انجام دادن یک حمله نظامی بزرگ علیه ایران بپرهیزد، چراکه این اقدام نه‌تنها منجر به فروپاشی نظام حاکم بر آن نخواهد شد، بلکه خطر بروز درگیری گسترده‌ای در غرب آسیا را به‌ همراه دارد. این مقامات مدعی شدند که رئیس‌جمهور آمریکا پیش از تصمیم‌گیری درباره مقیاس یک حمله احتمالی، رفتار ایران در رسیدگی به تحولات روزهای اخیر را رصد خواهد کرد.

ترامپ عادت دارد موضع واقعی خود را پنهان کند و در زمینه‌های مختلف، به اشکال گوناگون اعلام‌نظر می‌کند تا طرف مقابل نتواند پیش‌بینی دقیقی از رفتارهای او داشته باشد و برایش هم‌ مهم نیس اگر دیگران او را به عنوان فردی دروغگو و با شخصیت متناقض بشناسند. سایر روسای جمهور آمریکا حداقل یک شرم و حیای ظاهری داشتند و دل‌شان برای اعتبار خودشان می‌سوخت، اما برای ترامپ تنها تحقق اهدافش مهم است.بنابراین صحبت‌های اخیر ترامپ در مورد انصراف از حمله نظامی به ایران نیز صرفا یک تاکتیک است و ما نباید فریب آن را بخوریم و باید همچنان حواس‌مان باشد که این آدم هر زمانی که بتواند، به ملت ایران ضربه می‌زند و تنها زمانی ممکن است در رویکردهای خصمانه خود نسبت به ایران تجدیدنظر کند که مردم ما را متحد و یکپارچه ببیند.

ایران در چهار دهه گذشته دچار اشتباهات فاحشی در تعریف دکترین دفاعی خود بوده است از محدود کردن عمدی برد موشک‌های خود به ۲هزار کیلومتر (و در نتیجه عدم دسترسی به سرزمین آمریکا و اروپا)، تمرکز بیش از حد بر محیط خلیج فارس و عدم تمایل به حضور موثر و پایدار در آب‌های اقیانوسی، عدم نصب موشک‌های آفندی دوربرد روی ناوهای بزرگ ایران و برخی موارد دیگر. ولی مهمترین نقص دکترین دفاعی ایران را باید در قابل پیش‌بینی بودن و ملایم بودن رفتار ایران دید. ایران با همین توان نظامی موجود خود می‌توانست عکس‌العمل‌های مناسب و «غیرقابل پیش بینی» از خود نشان دهد به‌گونه‌ای که بازدارندگی مناسبی در برابر آمریکا ایجاد کند. باید دقت کنیم در شرایطی که سلاح هسته‌ای برای ایران حرام است، اگر در استفاده موثر از تسلیحات متعارف خود هم تردید داشته باشیم، باید تهاجم بیشتر دشمنان علیه ایران را منتظر باشیم.

دونالد ترامپ در مصاحبه با تارنمای پولیتیکو که روز شنبه به وقت محلی منتشر شد، ادعاهایی را در باره رهبری و نظام جمهوری اسلامی ایران بیان کرد.ترامپ در این مصاحبه به رغم آنکه دستاوردسازی های او در داخل آمریکا زیر سوال است، مدعی شد: «برای این که کشور بتواند به کار خود ادامه دهد، حتی اگر این عملکرد در سطح بسیار پایینی باشد، رهبری ایران باید بر درست اداره کردن کشورش تمرکز کند - مانند همین کاری که من با ایالات متحده انجام می‌دهم.»

مدیر آژانس بین‌المللی انرژی اتمی که با شبکه تلویزیونی اسپانیایی RTVE مصاحبه می‌کرد، گفته که باور دارد احیای کامل نظارت برای کاهش تنش‌ها پیرامون برنامه هسته‌ای ایران و جلوگیری از تشدید بیشتر آن حیاتی است.

بدون تردید، مهمترین چالش بر سر راه شکل گرفتن یک ائتلاف دفاعی موثر بین ترکیه، عربستان سعودی و پاکستان، تنگناهای استراتژیک و چالش های جغرافیایی است. چرا که هر کدام از این سه کشور از موقعیت جغرافیایی و منطقه ای متفاوتی برخوردارند که از برخی جهات و به ویژه به صورت واحد، دارای مزیت راهبردی است. اما همین مزیت، وقتی در تابلوی گروهی و در شکل ائتلاف دفاعی مشترک ارزیابی شود، عملاً بی اثر می شود.

آنچه مایه تأسف فراوان است، عدم درس آموزی از حوادث گذشته و فهم خواسته ها و نارضایتی های مردم و از دست دادن فرصت های اصلاح و تغییر از سوی حاکمیت است. اکنون فرصت ها کوتاه تر، و بی پاسخ گذاشتن مطالبات اجتماعی و اقتصادی و سیاسی و انواع نارضایتی ها خطرناک تر است. اشتباه نشود که نه گفتن مردم به بیگانه و دلبستگی آنان به استقلال و تمامیت ارضی به معنی رضایتشان از وضع موجود و رویکردهای غالب نیست و اکثریت مردم از وضعیت امروز ناراضی و از آینده کشور نگران اند.

فرستاده ویژه رئیس جمهور آمریکا در منطقه در پاسخ به این سوال که آیا حمله نظامی آمریکا به ایران محتمل است، مدعی شد: امیدوارم یک راه حل دیپلماتیک وجود داشته باشد. واقعاً امیدوارم.وی ادعا کرد که ۴ موضوع در توافق دیپلماتیک با ایران مطرح است: ابتدا غنی‌سازی هسته‌ای؛ دوم موضوع موشک‌ها که باید ذخایر و برد آنها کاهش یابد؛ سوم مواد هسته‌ای فعلی که در اختیار دارند و میزان تقریبی آن ۲ هزار کیلوگرم با غنای بین ۳.۶۷ تا ۶۰ درصد است؛ و چهارم نیروهای نیابتی.

واقعیت وضعیت ایران در چند سال گذشته نشان داده که ایران باید قبل از جنگ ۱۲ روزه ۱۴۰۴ و در اوج اقتدار ژئوپلیتیک، مذاکرات خود با ایالات متحده را به یک توافق کارآمد برای کاهش یا لغو تحریم‌های فلج کننده منجر و فشار روزافزون تحریم‌ها بر حکمرانی و بقای ایران را کاهش می‌داد.از دست دادن فرصت دیپلماسی ایرانی مقابل دیپلماسی زور و قانون جنگل غرب در چند سال اخیر که بهترین بسترهای توافق و تعامل با ایالات متحده امریکا را از دولت ایران گرفته، اکنون فراتر از جنگ ۱۲ روزه ۱۴۰۴، ایران را در وضعیت تک گزینه‌ای توافق برای بقا قرار داده است. راهبرد بقا که سیاستگذاران ایران در هفت ماه گذشته بر آن اصرار دارند، حفظ ایران به عنوان یک بازیگر مستقل در نظام جهانی و بقای حکمرانی را دنبال می‌کند.

این طرح تنها یک پروژه حمل‌ونقلی ریلی برای کشورهای عربی نیست، بلکه ابزاری برای تحقق چندین هدف بود، تقویت امنیت انرژی برای کشورهای عربی با ایجاد مسیرهای جایگزین صادرات نفت و گاز به جای تنگه هرمز، یکپارچگی اقتصادی با کاهش‌ هزینه‌های تجاری و جذب سرمایه گذاری و ارتقای وجهه ژئوپلیتیک شورا به عنوان یک بلوک منسجم. در لایه‌ای عمیق‌تر، این طرح با روندهای گسترده‌تری مانند ابتکار «کمربند و راه» چین و توسعه کریدورهای شمال و - جنوب روسیه پروند خورد و وعده تبدیل شدن به یک هاب لجستیک جهانی را داد.

نشست اعضای شورای امنیت سازمان ملل متحد روز پنجشنبه برگزار شد و نمایندگان چین و روسیه به دفاع از مواضع جمهوری اسلامی ایران پرداختند. نمایندگان چین و روسیه ضمن به رسمیت شناختن حقوق مردم برای ابراز اعتراض قانونی دخالت‌های آمریکا در امور داخلی دیگر کشورها را محکوم کردند.در این جلسه مسی علی‌نژاد و احمد باطبی به عنوان آنچه «نمایندگان جامعه مدنی ایران» خوانده شد حضور داشتند. آنها مانند همیشه خواستار حمله ترامپ به ایران شدند. خلاصه‌ای از مواضع کشورها در این نشست در زیر آمده است.

مشاوران دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، با استناد به نامعلوم بودن ضربه‌پذیری نظام جمهوری اسلامی ایران در اثر هر گونه اقدام نظامی ایالات متحده از یک سو و ناتوانی مقابله آمریکا با یک پاسخ نظامی گسترده از جانب ایران، باعث شدند که او شب گذشته (چهارشنبه شب) مانع از یک حمله نظامی علیه ایران شود.