علمی فناوری

جهان درحالی وارد سال ۲۰۲۶ شد که با کمبود مواد اولیه «سیلیکون»، ابتدا دیتاسنترها را زمین‌گیر می‌کند، سپس به بازار لپ‌تاپ و موبایل تسری می‌یابد و در نهایت به شکل گرانی و افزایش هزینه‌ها، مستقیم به مردم منتقل می‌شود.این درحالی است که برخی ناظران «شوک سیلیکون» را به‌عنوان حبابی پرهیجان در حوزه هوش مصنوعی یا نتیجه سرمایه‌گذاری بیش‌ازحد ابرمقیاس‌گران (Hyperscalers) یا همان شرکت‌های غول‌پیکر فناوری و زیرساخت ابری در پی سودهای سفته‌بازانه تلقی می‌کنند.

سازمان غذا و داروی آمریکا (FDA) در چرخشی تاریخی برای پروتکل‌های درمانی سلامت روان، اولین دستگاه تحریک مغزی خانگی را برای بهبود اختلال افسردگی اساسی (MDD) یا افسردگی ماژور در سطوح متوسط تا شدید، تأیید کرد. این تأییدیه می‌تواند آغازگر عصری تازه در جایگزینی یا تکمیل روش‌های دارویی با گجت‌های پوشیدنی هوشمند باشد.

«ایران اکنون وارد عصر جدیدی از خصوصی‌سازی فضا شده است. ورود شرکت‌های دانش‌بنیان به حوزه‌ای که پیش از این کاملاً دفاعی-حاکمیتی بود، نشان‌دهنده تغییر مدل توسعه‌ای ایران برای مقابله با فشارهای اقتصادی است.»

این میکروربات‌ها به حسگرهای الکترونیکی مجهز هستند که می‌توانند دما را با دقتی در حد یک‌سوم درجه سانتی‌گراد اندازه‌گیری کنند؛ قابلیتی که امکان پایش سلامت سلول‌های منفرد را فراهم می‌کند. با این حال، پیش از کاربرد این فناوری در پزشکی، چالش‌هایی جدی باقی‌مانده است.

ماسک در پاسخ به کاربری در ایکس نوشت که «یک پایگاه عظیم در ماه با کارخانه‌های ماهواره‌سازی هوش مصنوعی و یک شتاب‌دهنده‌ی جرمی برای پرتاب آن‌ها به اعماق فضا»، شالوده‌ی خلق ارزشی بی‌سابقه در اسپیس‌ایکس خواهد بود.وقتی کاربر دیگری پیشنهاد داد که چنین مجموعه‌ای می‌تواند ارزش اسپیس‌ایکس را به ۱۰۰ تریلیون دلار برساند، ماسک پاسخ داد: «بله.»این اظهارات در حالی مطرح می‌شود که سیاست‌های فضایی ایالات متحده و جاه‌طلبی‌های مرتبط با ماه، بار دیگر در کانون توجه قرار گرفته‌اند.

 محققان آمریکایی دریافتند که به‌طور میانگین زمان در مریخ حدود ۴۷۷ میکروثانیه در روز سریع‌تر از زمین می‌گذرد.

سارا تبریزی همچنین هدایت مطالعات آزمایشگاهی درباره‌ی مکانیسم‌های زوال عصبی را بر عهده دارد که می‌تواند تعداد زیادی گزینه‌ی دارویی دیگر در آینده به‌ثمر برساند.

این سیستم از مقیاس‌گذاری سه‌بعدی و طراحی مبتنی بر چیپلت استفاده می‌کند؛ ۴۰ هزار خط ورودی-خروجی را پشتیبانی می‌کند و ماژول‌ها را از طریق لینک‌های تراشه‌به‌تراشه با وفاداری بالا متصل می‌سازد. چنین طراحی‌ای امکان ساخت پردازنده‌های بسیار بزرگ را فراهم می‌کند، بدون آنکه پایداری یا کارایی قربانی شود.

«جنسن هوانگ» مدیرعامل شرکت تراشه‌ساز آمریکایی «انویدیا» در نشست «آینده هوش مصنوعی» در لندن اظهار داشت: «چین برنده رقابت هوش مصنوعی خواهد بود. همان‌طور که بارها گفته‌ام، چین فقط چند نانوثانیه از آمریکا عقب است.» وی خواستار آن شد که آمریکا با سرعت بیشتری در مسیر توسعه فناوری هوش مصنوعی حرکت کند تا از چین عقب نماند.

عربستان سعودی با تکیه بر ثروت نفتی خود، سرمایه‌گذاری عظیمی را برای تبدیل‌شدن به یکی از مراکز اصلی هوش مصنوعی در جهان آغاز کرده است. محور اصلی این تلاش شرکت Humain است که تحت مالکیت صندوق سرمایه‌گذاری عمومی عربستان (با دارایی نزدیک به یک تریلیون دلار) فعالیت می‌کند. محمد بن سلمان، ولیعهد سعودی، در ماه مه و پیش از سفر رسمی دونالد ترامپ به ریاض از این پروژه رونمایی کرد. هدف این طرح، ساخت زیرساختی کامل شامل مراکز داده، خدمات ابری، مدل‌های زبانی بزرگ و نرم‌افزارهای هوش مصنوعی است.

به نظر می‌رسد این سامانه بخشی از برنامه‌ای گسترده‌تر برای نوسازی سامانه‌های نظامی اروپا است. کمیسیون اتحادیه اروپا در سند موسوم به «دفاع اروپایی؛ آمادگی برای ۲۰۳۰» درباره توانمندی‌های دفاعی اتحادیه اروپا، پهپادهای خودران، سامانه‌های هوایی بدون سرنشین و کاربردهای دفاع‌محور مبتنی بر هوش مصنوعی را از جمله شکاف‌های مهمی فهرست کرده که باید برطرف شوند.

در آخرین گزارش رتبه‌بندی جهانی تایمز، بیش از ۲۱۰۰ دانشگاه در جهان مورد ارزیابی قرار گرفتند. از ایران، ۹۳ دانشگاه در این نظام شرکت داشتند که ۸۲ دانشگاه واجد شرایط رتبه‌بندی و ۱۱ دانشگاه صرفاً به عنوان گزارشگر معرفی شدند.در میان دانشگاه‌های ایرانی، دانشگاه صنعتی امیرکبیر، دانشگاه علوم پزشکی کرمانشاه و دانشگاه صنعتی شریف به ترتیب رتبه‌های نخست تا سوم را در کشور کسب کردند. این سه دانشگاه در سطح جهانی در بازه‌ی ۳۵۱ تا ۴۰۰ قرار دارند.

 جان کلارک، میشل اچ. دوورت و جان ام. مارتینیس به عنوان برندگان جایزه نوبل فیزیک ۲۰۲۵ انتخاب شدند.آزمایش‌های آنها روی یک تراشه، فیزیک کوانتومی را در عمل آشکار کرد. یک سوال اساسی در فیزیک، حداکثر اندازه سیستمی است که می‌تواند اثرات مکانیک کوانتومی را نشان دهد. برندگان جایزه نوبل امسال آزمایش‌هایی را با یک مدار الکتریکی انجام دادند که در آن هم تونل‌زنی مکانیک کوانتومی و هم سطوح انرژی کوانتیزه را در سیستمی به اندازه کافی بزرگ که بتوان آن را در دست گرفت، نشان دادند.

در حوزه سوپر هوش مصنوعی ظرف ۶ سال آینده می‌آید بالا، الان رقابت در دنیا از این جنس است. چه کشور یا شبکه‌ای از بنگاه‌ها زودتر به سوپر هوش مصنوعی می‌رسند، کسی که به سوپر هوش مصنوعی زودتر برسد ابرقدرت آینده دنیاست. ۲۰ سال، ۳۰ سال آینده دنیا را او قاعده تعریف می‌کند.

پژوهشگران دانشگاه آکادمی علوم چین به رهبری دکتر چی لای، فرضیه‌ای جالب مطرح کرده‌اند: احتمال دارد این سیگنال ناشی از «پژواک» یک کرم‌چاله باشد که به‌طور کوتاه بین جهان‌ها باز شده است. اگر برخورد دو سیاه‌چاله تونلی بین جهان‌ها ایجاد کند، امواج گرانشی می‌توانند از دهانه کرم‌چاله به جهان ما منتقل شوند. بسته شدن سریع کرم‌چاله می‌تواند دلیل کوتاه بودن سیگنال GW190521 باشد.