برچسب: تجارت

دوره نخست و فعلی ریاست‌جمهوری ترامپ به طور اساسی اروپا را دچار آشتفگی کرده است، آن هم از طریق تضعیف اعتماد به آمریکا به عنوان یک شریک قابل اتکا. همکاری فراآتلانتیک به ویژه امنیت مبتنی بر ناتو با فرسایش روبه‌رو شده و همین امر اروپا را مجبور کرده است در معماری دفاعی خود تجدیدنظر کند و به شکل مستقل‌تری مسیر خود را پیش ببرد. روابط تجاری هم به شکل منفی تحت تأثیر قرار گرفته و بازار فراآتلانتیک دیگر منعکس‌کننده تجارتی باثبات و بر پایه قوانین نیست؛ امری که اروپا را به سوی متنوع‌سازی شرکا و اولویت دادن به امنیت اقتصادی سوق داده است.

فعالان حوزه پیش‌بینی می‌کنند اگر چنین روندی ادامه یابد، ارزش معاملات آنلاین ایران در پایان ۱۴۰۴ از مرز ۹۰۰۰ هزار میلیارد تومان عبور کند،‌ یعنی حدود دو برابر ارزش ۱۴۰۳. حتی نیمه اول امسال با ثبت ۳۲۶۳ همت معاملات آنلاین و رشد ۵۲ درصدی، نویدسال پرفروغی را می‌دهد.هرچند رکود اقتصادی و کاهش قدرت خرید، ممکن است رشد را کمی کندتر کند، اما تحلیلگران معتقدند تقاضا برای خرید آنلاین به دلیل سهولت و تنوع کالاها همچنان پابرجا خواهد ماند.

تعدادی از کشورهای همسو با غرب بلافاصله پس از ادعای بازگشت قطعنامه‌های تحریمی شورای امنیت، اعلام کردند که این تحریم‌ها را اعمال خواهند کرد. باتوجه به بازگشت تحریم ها، آیا کشورهای دیگر از تحت تحریم‌ باقی ماندن ایران منفعت می‌برند؟ آیا منطقی است اگر تصور کنیم که برخی از این کشورها عامدانه برای باقی ماندن ایران تحت تحریم‌های یکجانبه و بین‌المللی تلاش کرده‌اند؟ کدام کشورها بیشترین سود را از تحریم های ایران می برند؟

تحلیلگران بین‌المللی بر این باورند که عضویت فعال چین در گروه بریکس، بستر مهمی برای گسترش نفوذ یوان فراهم کرده است. این بلوک اقتصادی که اکنون شامل قدرت‌های نوظهوری چون هند، روسیه، برزیل، آفریقای جنوبی، عربستان سعودی و ایران است، در تلاش است تا سازوکارهای مالی مستقل از دلار ایجاد کند.بانک توسعه نوین -که به عنوان بانک بریکس از آن یاد می‌شود- و طرح‌های مربوط به تسویه‌های ارزی محلی، فرصت بی‌سابقه‌ای در اختیار چین قرار داده‌اند تا یوان را در تجارت میان اعضا و حتی کشورهای در حال توسعه به کار گیرد. افزایش مبادلات انرژی میان چین و کشورهای بریکس با یوان، از نشانه‌های روشن این تغییر است.

تهاجم روسیه به عنوان منشأ اصلی هرج و مرج و بی‌ثباتی نقش تعیین‌کننده‌ای در رشد اقتصاد خاکستری دارد. در واقع هدف اصلی روسیه تضعیف دولت مرکزی اوکراین است. با ایجاد بی‌ثباتی و فساد روسیه تلاش می‌کند تا کارایی دولت اوکراین را کاهش دهد و اعتماد مردم به آن را از بین ببرد. اقتصاد خاکستری به ابزاری برای تحقق این هدف تبدیل شده است. در شرایط جنگ شبکه‌های قاچاق در مرز‌های روسیه و مناطق اشغالی همچنان فعال هستند. این شبکه‌ها با تبادل غیرقانونی کالا، ارز و حتی انسان منافع اقتصادی خود را تأمین می‌کنند.

حجم تجارت ایران با کشورهای اوراسیا تا سال گذشته تنها ۵ میلیارد دلار بوده که با توجه به جمعیت جهان (۸ میلیارد نفر) و جمعیت روسیه (۱۴۴ میلیون نفر)، رقم نسبتاً کمی است و ظرفیت‌های قابل توجهی برای رشد وجود دارد.

شرکت Rhodium Group مستقر در آمریکا اعلام کرده است سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی توسط شرکت‌های چینی در کشورهای کمربند و جاده در سه‌ماهه نخست سال جاری میلادی به حدود 15.9 میلیارد دلار رسیده که 10 درصد بالاتر از مدت مشابه سال قبل است.ربکا رِی، محقق آکادمیک ارشد در مرکز سیاست توسعه جهانی دانشگاه بوستون، می‌گوید طرح کمربند و جاده با تکامل یافتن، از وام‌دهی دولتی به سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی تغییر یافته است.

در سال مالی منتهی به مارس، هند کالاهایی به ارزش 1.24 میلیارد دلار به ایران صادر کرد و ارزش واردات هند از ایران نیز در سطح 441.9 میلیون دلار قرار گرفت. اما تجارت هند با اسرائیل در سطح گسترده‌تری قرار دارد؛ چراکه ارزش صادات هند به اسرائیل در سطح 2.15 میلیار دلار ایستاده و ارزش واردات هند از اسرائیل در سطح 1.61 میلیارد دلار قرار گرفته است.اما مهم‌تر از این روابط تجاری دوطرفه، اتکای هند به منطقه برای انرژی است: حدود دوسوم واردات نفت خام و نیمی از واردات گاز طبیعی مایع از تنگه هرمز می‌گذرد که ایران اکنون تهدید به بستن آن کرده است.»

شورای راهبری صنعت حلال که سال ۱۳۹۶ مصوب شد، می‌توانست نقش مهمی داشته باشد اما به‌دلیل عدم استمرار جلسات متوقف شد که به‌نظر می‌رسد باید کمیته تجارت با مدیریت اتاق بازرگانی ایران برای پیشبرد اهداف برگزار شود. نایب‌رئیس اتاق بازرگانی ایران افزود: برای جلوگیری از موازی‌کاری نیز می‌توان مرکز صدور گواهی زیرنظر سازمان ملی استاندارد ایجاد کرد.

 از زمان شیوع کرونا، صادرات کالای چین به میزان یک تریلیون دلار رشد کرده و این کشور در بحبوحه تنشهای تجاری فزاینده با آمریکا و کشورهای دیگر، صادرات بیشتری به کشورهای منطقه جنوب شرقی آسیا داشته است. در زمان رشد آهسته تولید ناخالص داخلی و تقاضای داخلی ضعیف، چین به تولید به عنوان موتور رشد اقتصادی متمرکز شده است.

ما باید حداقل با کشور‌های منطقه هماهنگ‌تر عمل کنیم. حتی کشور‌های مسلمان از جمله عربستان و امارات نیز سعی کرده‌اند تعطیلات خود را هماهنگ با کشور‌های جهان اول تنظیم کنند تا از بازار‌ها عقب نمانند. ما نمی‌توانیم سوار واگن قطار در حال حرکت شویم و سپس برعکس مسیر حرکت قطار در واگن بدویم تا به مقصد برسیم. این رفتار باعث می‌شود یا به در بسته آخرین کوپه برخورد کنیم یا از قطار در حال حرکت بیرون پرت شویم. اگر مایلیم در قطار در حال حرکت اقتصاد سوار شویم و با اقتصاد جهانی همگام شویم، باید با دیگر مسافران این قطار که درواقع کشور‌های مختلف هستند، همراهی کنیم.

برای قطر، ساخت تونل دستاورد بزرگی است که از طریق آن می تواند از طریق ایران به بازارهای اوراسیا دسترسی داشته باشد. مانند سایر کشورهای عربی، این کشور کوچک اما ثروتمند برای اتصال به نقاط مختلف کره زمین به مسیر زمینی عربستان سعودی وابسته است و دولت دوحه با تجربه محاصره همه جانبه سال 2017 از سوی عربستان سعودی و دیگر همسایگان عربی، می خواهد برای همیشه از شر این وابستگی خلاصی یابد.

در سال 2023، پس از آنکه تحریم‌های ثانویه مانع از همکاری امارات متحده عربی شد، چین به قطبی کلیدی برای تجارت بین‌المللی طلای روسیه تبدیل شد. امارات متحده عربی پس از ممنوعیت واردات طلای روسیه توسط غرب، به شریک اصلی روسیه تبدیل شده بود.با این حال، توسعه روابط طلا نیازمند توجه بیشتری است، به ویژه با توجه به افزایش تقاضا برای طلا در میان مصرف کنندگان چینی که ممکن است به دلیل نگرانی ها درباره ثبات اقتصاد داخلی و افزایش تنش‌های تجاری مجدد با دولت آینده ایالات متحده افزایش یابد.

اگر روند سال 2024 از این پس نیز ادامه پیدا کند، تفاوت سطح صادرات و واردات چین در مسیر دستیابی به رقم یک تریلیون دلار قرار می‌گیرد. داده‌هایی که هفته گذشته منتشر شد، نشان داد مازاد تجاری کالاها در 10 ماه نخست سال جاری میلادی به سطح 785 میلیارد دلار افزایش یافته است که بالاترین سطح ثبت‌شده در این بازه‌ زمانی محسوب می‌شود و نسبت به سال 2023 نیز با رشد 16 درصدی روبه‌رو شده است.

توسعه بندر چابهار به عنوان سنگ بنای همکاری ایران و هند مطرح است. در ماه می دو کشور توافقنامه‌ای ۱۰ ساله برای توسعه و مدیریت پایانه شهید بهشتی چابهار امضا کردند. این بندر راهبردی به عنوان دروازه‌ای برای افزایش تجارت و اتصال در نظر گرفته شده است و دسترسی مستقیم هند به آسیای مرکزی و افغانستان را بدون نیاز به عبور از پاکستان فراهم می‌کند.